آموزش بیمار برای مراقبت از خود پس از جراحی کاتاراکت

 

توجه : نکات زیر را با بیمار یا شخص مراقب وی بازنگری کنید . از حروف درشت و از قلم با نوک ضخیم برای نوشتن استفاده نمائید.

 

محدودیت های فعالیت بدنی مجاز

 

·        با رعایت اعتدال تماشای تلویزیون و مطالعه ( در صورت لزوم ) اشکالی ندارد.

·        در هر کاری جانب اعتدال رعایت شود .

·        ابتدا حمام ساده و لبف زدن در وان ، سپس دوش گرفتن ( با کمک دیگری)

·        روی وان یا ظرفشویی خم نشوید ، هنگام شستشوی موها سر را کمی به سمت عقب خم کنید .

·        در هنگام شب از شیلد فلزی محافظ استفاده شود .در موقع روز از عینک استفاده شود.

·        موقع خوابیدن روی پشت یا پهلو دراز بکشید و روی شکم نخوابید.

·        برای راحتی از عینک آفتابی استفاده شود.

·        فعالیتهای بدنی خفیف

·        در هنگام برداشتن اشیا از کف اتاق زانوهای خود را خم کنید یا چمپاتمه بزنید.

 

پرهیز از :

 

·        خوابیدن روز سمت عمل شده

·        مالیدن چشمها ، فشردن محکم پلکها

·        زور زدن در هنگام اجابت مزاج

·        استفاده از صابون در نزدیکی چشمها

·        بلند کردن اشیا سنگین تر از 5/7 تا 10 کیلوگرم

·        تماس جنسی تا زمانی که پزشک اجازه بدهد.

·        رانندگی (در صورت امکان)

·        سرفه ، عطسه و استفراغ

·        خم کردن سر تا زیر کمر ، برای برداشتن اشیا از کف اتاق فقط زانوهارا خم کنید و پشت خود را صاف نگهدارید.

 

داروها و مراقبت از چشم

 

·        داروها طبق دستور مصرف شوند.

·        قبل و بعد از چکاندن قطره های چشمی دست ها را بشوئید.

·        اطراف چشمها را با گاز مرطوب شده با محلول نمکی استریل تمیز کنید . پلک ها را با ملایمت از سمت داخل به خارج پاک کنید.

·        برای چکاندن قطره های چشمی بنشینید و سر خود را کمی به عقب خم کنید.پلک تحتانی را کمی پائین بکشید .

·        در هنگام شب از شیلد فلزی و در هنگام روز از عینک برای محافظت از چشم ها استفاده شود.

·        در مراجعات پیگیری ، تمام داروهای چشمی را همراه داشته باشید تا مقدار آنها کنترل و تنظیم شود.

 

گزارش علائم و نشانه های غیر عادی

·        درد چشم و اطراف آن

·        دردی که با مسکن تجویز شده برطرف نشود.

·        درد همراه با قرمزی، تورم ، یا ترشح چشمها

·        شروع ناگهانی درد بالای کاسه چشم (ناحیه ابروها)

·        تغییرات تیزبینی، تاری دید ، دوبینی ، لایه ای روی میدان بینایی ، نورهای صاعقه مانند ، حرکت نقاط تاریک از بالا به پایین یا در هر جهت در میدان بینایی

·        مشاهده هاله رنگی در اطراف نورها

·        سردرد مداوم

·        التهاب و ترشح چشمها

·         

 

تظاهرات بالینی کاتاراکت

 

تظاهرات بالینی کاتاراکت

عدسی بتدریج که کدر می شود به جای اینکه اشعه ی نور را به شکل تصویر واضح روی شبکیه متمرکز کند ، آن را پراکنده می نماید . نتیجه ی این تغییرات ، خیرگی ناراحت کننده و تاریکی یا تاری دید همراه با تغییر شکل اشیاء و ضعف دید شبانه است . مردمک که در حالت عادی سیاه است امکان دارد به رنگهای زرد ، خاکستری ، یا سفید در بیاید . کاتاراکت معمولا در عرض سالیان متمادی پیشرفت می کند و پس از مدتی عینک های قوی تری که بیمار استفاده می کند نمی توانند دید بهتری به بیمار بدهند . مبتلایان به کاتاراکت اغلب از روشهایی برای مقابله با خیرگی ناراحت کننده در نور زیاد استفاده می کنند .عده ای از بیماران ، وسایل و مبلمان خود را طوری در منزل تنظیم می کنند که آفتاب مستقیم به چشم آنها نتابد . استفاده از کلاه لبه پهن ، عینک آفتابی و پائین آوردن آفتاب گیر شیشه ی جلوی اتومبیل در هنگام رانندگی از استراتژیهایی است که بطور معمول توسط مبتلایان به کاتاراکت استفاده می شود .

 

ارزیابی تشخیصی

 

علاوه بر معاینات عادی چشم ، کراتو متری ، معاینه با بیومیکروسکوپ ، اولتراسوند A – اسکن (اکوگرافی )و شمارش سلول آندوتلیال وسایل تشخیصی بسیار سودمندی هستند . اگر تعداد سلولهای آندوتلیال 2000 سلول در میلیمتر مربع باشد ، بیمار کاندیدای خوبی برای حل کردن عدسی و قرار دادن عدسی داخل چشمی خواهد بود .

مراقبت و درمان

برای کاتاراکت هیچ نوع درمان طبی وجود ندارد و با لیزر نیز نمی توان عدسی های مبتلا را از چشم بیرون آورد. برای بیرون آوردن عدسی از دو تکنیک داخل کپسولی و خارج کپسولی استفاده می شود .

موارد ضروری جراحی کاتاراکت شامل نقصان بینایی تا حدی که باعث اختلال در زندگی عادی شود ، بروز گلوکوم به علت کاتاراکت ، و بروز اشکال در تشخیص و درمان سایر اختلالات چشمی مثل رتینوپاتی دیابتی هستند .

جراحی کاتاراکت فراوانترین عمل جراحی است که در افراد بالای 65  سال انجام می شود . امروزه اغلب موارد ، کاتاراکت با استفاده از بیحسی موضعی و به شکل سرپایی خارج می شوند ولی در صورتی که از نظر طبی ضرورت داشته باشد ، بیماران بستری مس شوند . در بیش از 95 درصد موارد بیماران ، بینایی با موفقیت باز گردانده می شود .

 

بیرون آوردن عدسی با روش خارج کپسولی

 

این روش در حال حاضر برای جراحی کاتاراکت ترجیح داده می شود و حدود 98 درصد موارد ، بیرون آوردن عدسی به روش خارج کپسولی صورت می گیرد .برای مشاهده ی میدان عمل در هنگام جراحی از میکروسکوپ استفاده می شود .این عمل جراحی با استفاده از وسیله ی مخصوص شستشو و آسپیراسیون به این صورت انجام می گیرد که کپسول قدامی و هسته ی عدسی را برمی دارند و باقیمانده ی بافتهای نرم درون عدسی را می شویند و آسپیره می کنند. با بر جای گذاشتن کپسول خلفی و زنول های عدسی ، ساختمان بخش حلفی چشم دست نخورده باقی می ماند و از بروز عوارض خطرناک کاسته می شود .

تبدیل عدسی به حالت مایع (فاکوامولسیفیکا سیون) جدیدترین ره آورد برای بیرون آوردن عدسی به روش خارج کپسولی است . در این روش وسیله ی مخصوص اولتراسوند را از خلال برشی کوچکتر وارد و با استفاده از اولتراسوند ، هسته و کورتکس عدسی را به اجزای بسیار ریزی می شکنند. در همین زمان وسیله ای که به داخل عدسی وارد شده است ،ضمن شستشو این اجزای بسیار ریز را آسپیره و از چشم خارج می کنند. دوران نقاهت پس از این عمل جراحی کوتاهتر است . 

. و احتمال پیدایش آستیگماتیسم پس از جراحی نیز کمتر می شود. در هر دو مورد شستشو – آسپیراسیون و فاکوامولسیفیکاسیون کپسول خلفی عدسی باقی می ماند که به عنوان تکیه گاهی برای عدسی داخل چشمی (در اتاق خلفی)می توان از آن استفاده کرد.

بیرون آوردن کاتاراکت و درجا گذاری عدسی داخل چشمی را می توان همزمان با جراحی قرنیه یا گلوکوم انجام داد. از آنجایی که یک سوم قدرت تمرکز نور روی شبکیه توسط عدسی تأمین می شود ، چس از بیرون آوردن عدسی، بیمار به اصلاح انکساری احتیاج خواهد داشت .

 

کاتاراکت ( آب مروارید)

کاتاراکت کدورت عدسی را که در حالت عادی شفاف و ترانسپارانت است را کاتاراکت می نامند.کدورت معمولا ناشی از فرایند پیری است ولی گاهی از بدو تولد نیز وجود دارد .(کاتاراکت مادرزادی). کاتاراکت ممکن است در نتیجه ی ترومای غیرنافذ یا نافذ ، مصرف طولانی مدت داروهایی مثل کورتیکوستروئیدها، بیماری های سیستمیک مثل دیابت قندی یا کم کاری پاراتیروئید ، تماس با اشعه ی یونیزان یا سایر بیماریهای چشم مثل یووئیت نیز بوجود بیاید. طبق مطالعات انجام شده ممکن است تماس طولانی با آفتاب (اشعه ی ماوراءبنفش) نیز در پیدایش کاتاراکت مؤثر باشد. پاتوفیزیولوژی عدسی طبیعی دارای شکل محدب الطرفین و پاک و شفاف است و قدرت انکساری زیادی دارد . عدسی دارای سه جزء آناتومیک می باشد .،هسته در ناحیه مرکزی ، کورتکس در محیط و کپسول در اطراف آن قرار دارد. با بالا رفتن سن ،هسته عدسی رنگ قهوه ای مایل به زرد پیدا می کند .کدورت کپسول خلفی مهمترین شکل کاتاراکت است و ظاهر آن به یخ زدگی پنجره در فصل زمستان شباهت دارد . شفافیت عدسی ممکن است در اثر تغییرات فیزیکی یا شیمیایی از بین برود . تغییرات زنول ها (الیاف ظریفی که از جسم مژگانی به محیط عدسی کشیده شده اند ) نیز ممکن است شکل تصاویر اشیاء را مخدوش کند .تغییر شیمیایی در پروتئین های عدسی ، باعث کدورت آن می شود و مانع عبور نور به سمت شبکیه می گردد. کاتاراکت در اثر افزایش سن ، ضربه ، تابش اشعه یونیزان یا بیماریهای خاص ایجاد می شود . در یکی از فرضیه ها معتقدند به علت اختلال ساختمان پروتئین های عدسی مقداری آب به داخل عدسی وارد می شود .این فرآیند ، الیاف محکم عدسی را مختل می کند و با انتشار نور تداخل می نماید . در فرصیه ای دیگر آنزیمی را مسئول حفاظت از عدسی در مقابل دژنرسانس می دانند. مقدار این آنزیم با افزایش سن ، کاهش می یابد و در مبتلایان به کاتاراکت وجود ندارد.

کاتاراکت کدورت عدسی را که در حالت عادی شفاف و ترانسپارانت است را کاتاراکت می نامند.کدورت معمولا ناشی از فرایند پیری است ولی گاهی از بدو تولد نیز وجود دارد .(کاتاراکت مادرزادی). کاتاراکت ممکن است در نتیجه ی ترومای غیرنافذ یا نافذ ، مصرف طولانی مدت داروهایی مثل کورتیکوستروئیدها، بیماری های سیستمیک مثل دیابت قندی یا کم کاری پاراتیروئید ، تماس با اشعه ی یونیزان یا سایر بیماریهای چشم مثل یووئیت نیز بوجود بیاید. طبق مطالعات انجام شده ممکن است تماس طولانی با آفتاب (اشعه ی ماوراءبنفش) نیز در پیدایش کاتاراکت مؤثر باشد. پاتوفیزیولوژی عدسی طبیعی دارای شکل محدب الطرفین و پاک و شفاف است و قدرت انکساری زیادی دارد . عدسی دارای سه جزء آناتومیک می باشد .،هسته در ناحیه مرکزی ، کورتکس در محیط و کپسول در اطراف آن قرار دارد. با بالا رفتن سن ،هسته عدسی رنگ قهوه ای مایل به زرد پیدا می کند .کدورت کپسول خلفی مهمترین شکل کاتاراکت است و ظاهر آن به یخ زدگی پنجره در فصل زمستان شباهت دارد . شفافیت عدسی ممکن است در اثر تغییرات فیزیکی یا شیمیایی از بین برود . تغییرات زنول ها (الیاف ظریفی که از جسم مژگانی به محیط عدسی کشیده شده اند ) نیز ممکن است شکل تصاویر اشیاء را مخدوش کند .تغییر شیمیایی در پروتئین های عدسی ، باعث کدورت آن می شود و مانع عبور نور به سمت شبکیه می گردد. کاتاراکت در اثر افزایش سن ، ضربه ، تابش اشعه یونیزان یا بیماریهای خاص ایجاد می شود . در یکی از فرضیه ها معتقدند به علت اختلال ساختمان پروتئین های عدسی مقداری آب به داخل عدسی وارد می شود .این فرآیند ، الیاف محکم عدسی را مختل می کند و با انتشار نور تداخل می نماید . در فرصیه ای دیگر آنزیمی را مسئول حفاظت از عدسی در مقابل دژنرسانس می دانند. مقدار این آنزیم با افزایش سن ، کاهش می یابد و در مبتلایان به کاتاراکت وجود ندارد.