خونريزي وهماتوم داخل مغزودرمان صدمات مغزي

خونريزي داخل مغزي ، خونريزي در داخل خود ماده مغز است. در صدماتي ديده مي شود که نيروي عظيمي در خارج روي قسمت کوچکي از سر اعمال مي شود. ( صدمه ناشي از گلوله يا چاقو ) ممکن است حاصل افزايش فشار خون سيستميک نيز باشد که سبب پارگي عروق مي شود.

يا پارگي آنوريسم کيسه اي و تومور هاي داخل جمجمه يا غير طبيعي بودن عروق مغز و يا عوارض درمان ضد انعقادي باشد و يا همراه اختلالات خوني مانند لوسمي ، هموفيلي ، آنمي آپلاستيک و کاهش تعداد پلاکت ها ( ترومبو ستيوپني ) باشد.

علايم:
ممکن است موزيانه باشد و علايم معمولاً به دنبال سردرد پديد مي آيند. درمان شامل مراقبت هاي حمايتي ،کنترل فشار داخل مغز وتجويز دقيق مايعات و داروهاي ضد فشار خون مي باشد.  مداخله جراحي ممکن است به علت قابل دسترس نبودن موضع خونريزي يا فقدان اطلاعات روشن در محل خونريزي امکان پذير نباشد و يا در بعضي موارد انجام جراحي و تخليه لخته خون و کنترل خونريزي ممکن باشد.

درمان صدمات مغزي:

بررسي وتشخيص وسعت آسيب به وسيله مايعات فيزيکي اوليه ومعاينات نرولوژيک مشخص مي شوند. CT اسکن و MRI  از وسايل تشخيص اوليه براي تصوير برداري هستند.

تمام درمانها مستقيماً متوجه نگهداري هوموستاز و پيشگيري از آسيب ثانويه مغزي مي باشد. اين درمانها عبارتند از : تثبيت عملکرد قلب و عروق و تنفس براي تامين خونرساني کافي به مغز و کنترل خونريزي مي باشد.

کنترل فشار داخل جمجمه اي :

اگر فشار داخل مغز بالا باشد خون رساني مغز را کاهش مي دهد. تامين اکسيژن کافي ، تجويز داروهايي که با مکانيسم خاص فشار و ادم داخل مغزي را کاهش مي دهند. بلند کردن

سر تخت و انجام جراحي به منظور تخليه لخته خون و ممکن است بيمار در بخش مراقبت هاي ويژه تحت مراقبت قرار گيرد

تامين مراقبت در منزل و جامعه و آموزش مددجو  براي مراقبت از خود :

اگر وضعيت جسماني بيمار امکان ترخيص به منزل را به او بدهد، بيمار و خانواده اش بايد در مورد محدوديت هاي مورد انتظار و عوارض بيماري آموزش داده شوند.

هشدار هاي مغزي و محدويت بيماران شامل :

-       کنترل سطح هوشياري بيمار وآگاهي او نسبت به زمان و مکان وشخص توسط همراهان ارزيابي شود.

-       در صورت هر گونه بي قراري و آژيتاسيون فوراً به پزشک معالج مراجعه نمايند.

-       هر گونه تغيير در سيکل خواب و بيداري بايد به پزشک اطلاع داده شود.

-       در صورت بروز تشنج و يا حرکات غير ارادي در بيمار بايد اطلاع داده شود.

-       هر گونه تغيير در رفتارهاي شخصيتي بيمار و عملکرد ادراکي بايد با پزشک معالج تماس گرفته شود.

-        داروهاي ضد تشنج را مصرف کنيد ممکن است 2-1 سال بعد از صدمه از داروهاي ضد تشنج استفاده کنيد.

-     توان بخشي بيمار ضربه مغزي از همان لحظه آسيب شروع مي شود و در منزل ادامه مي يابد. بسته به درجه آسيب پذيري بيمار ممکن است به مراکز توان بخشي و فيزيوتراپي ارجاع گردد. ممکن است بهبود وضعيت بيمار سه سال يا بيشتر به طول بکشد بيمار بايد برنامه توان بخشي را بعد از ترخيص ادامه دهد.

-       به علت بستري بودن طولاني مدت اين بيماران مراقبت هاي لازم از پوست و جلوگيري از زخم فشاري در بيماران به عمل آيد.

-       از مصرف سيگار و دخانيات خودداري شود و در صورت عدم ترک استفاده از سيگارهاي کم نيکوتين  و پيپ براي بيمار توصيه مي شود .

آموزش لازم در باره مراقبت ازمددجو در استراحت مطلق براي جلوگيري از بروز زخم فشاري :

بيماراني که به مدت طولاني در تخت بستري باشند در معرض ابتلا به زخم فشاري قرار دارند . که در اثر وارد آمدن فشار بالاتر ، از فشار عادي براي باز ماندن مويرگها به مدت طولاني دچار نکروز شده باشد.

سی تی اسکن (CT-SCAN)

دیدکلی
اگر با یک درخواست سی‌تی اسکن ، به بخش سی‌تی اسکن یک بیمارستان مراجعه کرده باشید، شاید برای شما این سوال پیش آمده باشد که فرو رفتن در یک دستگاه تونل مانند و بی حرکت ماندن برای مدتی در داخل آن شما را دچار دلهره می‌کند یا نه. آیا با توجه به اخبارهای رادیو و تلویزیون راجع به خطرات اشعه ایکس خطری شما را تهدید می‌کند یا نه؟ یا اینکه چگونه یک کارشناس رادیولوژی بعد از قرار دادن شما در داخل دستگاه خود به اتاق دیگری رفته و از پشت یک شیشه بزرگ و یک کامپیوتر چه کاری انجام می‌دهد و با بلندگو با شما صحبت می‌کند؟
تاریخچه
در سال 1917 میلادی یک ریاضیدان اتریشی به نام رادون (J.Radon) ثابت کرد که یک شیئی دو یا سه بعدی را می‌توان با گرفتن بی‌نهایت عکس از آن در جهات مختلف به تصویر کشید که پایه‌ای برای سی‌تی اسکن محسوب می‌شد. در سال 1956 دانشمندی به نام بارسول (Barcewell) نقشه خورشیدی از تصاویر شعاع‌ها درست کرد. در سال 1961 الدندرف (oldendorf) و در سال 1963 آلن کورمارک (Allencormarck) اندیشه‌هایی از سی‌تی اسکن را فهمیده و مدلهایی در حد آزمایشگاهی ساخته‌اند. در سال 1968 کول (kuhl) و ادواردز (Edwords) یک دستگاه اسکن مکانیکی برای تصویری از هسته ساخته‌اند که موفق بودند. اما نتوانستند کار خود را در حد رادیولوژی تشخیصی ، توسعه دهند. تا اینکه در سال 72-1970 اصول ریاضی گفته ‌شده توسط ریاضیدان انگلیسی (God feryhaunsfield) بکار گرفته شد و توانست یک دستگاه سی‌تی اسکن را بسازد و جهت مصرف بالینی معرفی کند. در سال 1979 جایزه نوبل بطور مشترک به پروفسور آلن کورمارک و گاد فری هانسفیلد تعلق گرفت.
سیر تحولی و رشد
مانند تمام رشته‌های تصویر گیری پزشکی (رادیولوژی) دستگاه‌های سی‌تی اسکن بطور مداوم تغییر کرده و بوسیله کارخانه‌ها و سازندگان مختلف پیش رفته است. دستگاه اولیه که بوسیله هانسفیلد و توسط شرکت EMI ساخته شده بود، فقط برای ارزیابی مغز طراحی شده بود، که دستگاه نسل اول یا EMI نام داشت. مدت‌ زمان کوتاهی نگذشت که نسل دوم دستگاه‌های سی‌تی اسکن با امکانات بیشتر به بازار آمد و نسل سوم این دستگاه‌ها با امکاناتی از جمله کم شدن زمان تصویر گیری معرفی شد. هم ‌اکنون نسل چهارم با سرعت خیلی بالا و امکانات بهینه و نتایج عالی موجود می‌باشد.
ساختمان یک دستگاه سی‌تی اسکن
یک دستگاه اسکن توموگرافی کامپیوتری از یک میز برای قرار گرفتن بدن بیمار ، یک گانتری که سر بیمار در آن قرار می‌گیرد، یک منبع تولید اشعه ایکس ، سیستمی برای آشکار کردن تشعشع خارج ‌شده از بدن ، یک ژنراتور اشعه ایکس ، یک کامپیوتر برای بازسازی تصویر و کنسول عملیاتی که تکنولوژیست رادیولوژی بر آن قرار می‌گیرد، تشکیل شده است.
اصول کار دستگاه سی‌تی اسکن
پس از اینکه بدن بیمار بر روی میز و سر آن در گانتری قرار گرفت و شرایط دستگاه بر حسب ناحیه مورد تصویر برداری تنظیم شد، یک دسته پرتو ایکس توسط کولیماتور (محدودکننده دسته اشعه) به صورت یک باریکه در آمده و از بدن بیمار رد می‌شود (پالس می‌شود). مقداری از انرژی اشعه هنگام عبور از بدن جذب و باقیمانده اشعه با عنوان پرتو خروجی که از بدن بیمار عبور می‌کند توسط آشکار سازی که مقابل دسته پرتو ایکس قرار دارد، اندازه ‌گیری شده و بعد از تبدیل به زبان کامپیوتری در حافظه کامپیوتر ذخیره می‌شود. بلافاصله پس از اینکه اولین پالس اشعه بطرف بیمار فرستاده و اندازه‌گیری شد و لامپ اشعه ایکس یک حرکت چرخشی بسیار کم انجام داد، دسته پرتو ایکس دوباره پالس شده ، مجددا اندازه‌گیری می‌شود و در حافظه کامپیوتر ذخیره می‌گردد.

این مرحله چند صد یا چند هزار بار بسته به نوع دستگاه تکرار می‌شود تا تمام اطلاعات مربوط به عضو مورد نظر در حافظه کامپیوتر ذخیره شود. کامپیوتر میزان اشعه‌ای را که هر حجم معینی از بافت جذب می‌کند، اندازه ‌گیری می‌کند. این حجم بافتی را واکسل (Voxel) می‌نامند که مشابه چند میلیمتر مکعب از بافت بدن می‌باشد. در سی ‌تی ‌اسکن یک لایه مقطعی از بدن به این واکسلهای ریز تقسیم می‌شود، که با توجه به مقدار جذب اشعه‌ای که توسط هر کدام از این واکسلها صورت می‌گیرد، یک شماره نسبت داده می‌شود. این شماره‌ها نیز بر روی تصویر که بر صفحه تلویزیون مانند کامپیوتر می‌افتد، یک چگالی با معیار خاکستری (از سفید تاسیاه) اختصاص داده می‌‌شود.

نمایش هر کدام از واکسلها را بر روی مونیتور یک پیکسل (Pixl) می‌گویند. یعنی واکسلها حجم سه بعدی و پیکسلها دو بعدی می‌باشند و هر چه تعداد پیکسلها بر روی مونیتور بیشتر باشد تصویر واضح‌تر و قابل تفکیک‌تر است. اعدادی که با توجه به مقدار جذب اشعه به هر بافت اختصاص داده می‌شود، را اعداد سی ‌تی یا اعداد هانسفیلد می‌نامند. بطور مثال بافت چربی کمتر از بافت عضلانی و بافت عضلانی کمتر از بافت استخوانی اشعه را جذب می‌کند. بنابراین بطور مثال استخوان 400+ ، آب صفر و چربی 50 و هوا 500 می‌باشد که هر چه مقدار این اعداد کمتر باشد، بر روی فیلم سی‌تی اسکن آن قسمت طبق معیار خاکستری بیشتر به سمت سیاهی تمایل دارد و برعکس هرچه عدد سی‌ تی مثل استخوان بالا باشد تصویر به سمت سفیدی تمایل دارد. گاهی برای مشخص ‌تر شدن اعضایی که دارای چگالی شبیه به هم هستند از مواد کنتراست‌ زا استفاده می‌شود که تفاوت را به خوبی مشخص کند.

کاربرد

    * تشخیص بیماریهای مغز و اعصاب
    * چون سی ‌تی اسکن می‌تواند تفاوت بین خون تازه و کهنه را به تصویر بکشد، به همین دلیل برای نشان دادن موارد اورژانس بیماریهای مغزی بهترین کاربرد را دارد.
    * بیمارهای مادر زادی مانند بزرگی یا کوچکی جمجمه .
    * تشخیص تومورهای داخل جمجمه‌ای و خارج مغزی .
    * خونریزی در قسمت‌های مختلف مغز و سکته‌های مغزی .
    * تشخیص بیماری اعضای داخل شکمی مانند کبد ، لوزالمعده ، غدد فوق کلیوی.

علل بروز آنوریسم داخل جمجمه‌ای

علل این بیماری ناشناخته است. ممکن است به علل مادرزادی ، ضربه ، آرتروسکلروز و بیماری هیپرتانسیو ایجاد شود. 90 درصد آنوریسمها مادرزادی است و 80 درصد آنها روی حلقه ویلیس است. شایع ترین محل درگیری شریان کاروتید ، شریان مغزی قدامی ، رابطه دهنده قدامی و شریانهای میانی مغز می‌باشد. بعضی اوقات این آنوریسمها سست شده و تراوش پیدا می‌کنند و یا پاره می‌گردند و سبب خونریزی به داخل فضای زیر عنکبوتیه می‌گردند. این حالت را خونریزی زیر عنکبوتیه گویند.
تظاهرات بالینی
معمولا آنوریسم بدون علامت است، تا زمانی که پاره شود. گهگاهی نشانه‌های اخطار دهنده خفیف مثل سر درد جزیی ، سر گیجه ، غش کردن وجود دارد. آغاز خونریزی معمولا ناگهانی است. فرد ، سردرد ناگهانی و شدید را معمولا در ناحیه پس سری و غالبا همراه با استفراغ تجربه می‌کند.

ممکن است بلافاصله هوشیاری‌اش را از دست داده و به حالت کوما برود و یا ممکن است تشنج عمومی اتفاق افتد. اغلب علائمی از تحریک مننژ (مثل سفتی گردن ، درد رانها و پشت) بواسطه وجود خون در فضای زیر عنکبوتیه وجود دارد. نقص و آسیب عصبی کانون ، شامل درگیری اعصاب جمجمه‌ای (معمولا اعصاب سوم ششم) و ضعف حرکتی (مونوپارزیس یا همی پارزیس) آشکار می‌شود.
ارزیابی تشخیص
سی تی اسکن ، پونکسیون لومبر و آنژیوگرافی (عکسبرداری از عروق و شریانهای مغز) برای تشخیص بیماری آنوریسم داخل جمجمه‌ای صورت می‌گیرد.
درمان
با افزایش مایعات خون یا بالا بردن فشار خون یا حجم آن ، می‌توان اثر شدید اسپاسم عروقی را به حداقل رساند. فشارخون سیستولیک بین 100 و 150 میلیمتر جیوه نگه داشته می‌شود. معمولا سرم آلبومین آنفوزیون می‌شود. این کلوئید به حفظ حجم داخل عروقی بالا از طریق اسمز کمک کرده و سبب رقیق شدن خون می‌گردد.

پایین بودن هماتوکریت ، منعکس کننده کاهش غلظت خون است. وقتی خون رقیق است راحت تر در عروق جریان پیدا می‌کند. اگر با افزایش حجم ، فشار خون بالا نرفت، ممکن است از وازوپرسورها استفاده شود. برای کاهش ICP غالبا محدودیت مایعات ، تجویز دگزامتازون (دکادرون) و عوامل اسموتیک ، بالا بردن سر تخت به اندازه 20 تا 30 درجه و حفظ راه هوایی برای جلوگیری از افزایش PCO2 صورت می‌گیرد.
تدابیر جراحی
گشاد شدن عروق مغزی یا آنوریسم را به توسط جراحی با یک گیره فلزی یا بخیه عروق جهت جلوگیری از خطر خونریزی مجدد می‌توان رفع کرد و به درمان بیماری پرداخت.